पुणे महापालिका निवडणूक-2022 करीता आरक्षण जाहीर; 29 प्रभागांमध्ये महिलाराज

16 प्रभागांमध्ये प्रत्येकी 2 जागांवर सर्वसाधारण खुला प्रवर्गामुळे पुरुषांची मक्तेदारी

पुणे महापालिकेच्या आगामी सार्वत्रिक निवडणुकीसाठी प्रभाग रचना अंतिम झाल्यानंतर प्रभागनिहाय ओबीसी आरक्षणाशिवाय अन्य आरक्षीत जागांसाठी सोडत काढण्यात आली. यामध्ये 16 प्रभागांमध्ये प्रत्येकी 2 जागांवर (32) सर्वसाधारण खुला प्रवर्गामुळे पुरुषांची मक्तेदारी तर 29 प्रभागांमध्ये प्रत्येकी 2 जागांवर (58) निवडणुकीनंतर महिलाराज पहावयास मिळणार आहे. ५८ प्रभागांत १७३ नगरसेवक निवडून दिले जाणार आहेत. पुणे महापालिकेच्या आगामी निवडणुकीसाठी महिला आरक्षणाच्या ८७, अनुसूचित जातींसाठीच्या २३ आणि अनुसूचित जमातींसाठीच्या दोन जागांच्या आरक्षणाची सोडत काढण्यात आली. या सोडतीनंतरच ५८ पैकी ५७ प्रभागांतील आगामी लढतीचे स्वरूप स्पष्ट झाले आहे. महापालिकेतील ५८ प्रभागांत किमान एक महिला आरक्षण आहे याशिवाय उर्वरित २९ जागांसाठी ५७ प्रभागांमध्ये सोडत काढण्यात आली. दोन सदस्यांच्या प्रभागाचा महिला आरक्षणाच्या सोडतीमध्ये विचार केला नाही. त्यामुळे तीन सदस्यांच्या ५७ प्रभागांपैकी २९ ठिकाणी महिला आरक्षणाची सोडत काढण्यात आली. या व्यतिरिक्त अनुसूचित जातींसाठी २३ आणि अनुसूचित जमातींसाठी दोन जागांचे आरक्षण आहे. आरक्षणाच्या सोडतीनंतर पुरुष उमेदवारांचे भवितव्य कुठल्या प्रभागांमध्ये ठरणार, किती पुरुष माजी नगरसेवकांना पुन्हा एकदा 'माजी'च राहावे लागणार हे स्पष्ट होत आहे. अनुसूचित जातींसाठी २३ ठिकाणी आरक्षण आहे. यामधील १२ जागा या महिलांसाठी राखीव असणार आहे; तसेच अनुसूचित जमातींसाठी दोन जागा आरक्षित असून, त्यापैकी एक जागेवर महिलेला आरक्षण मिळणार आहे. महिलांसाठी एकूण ८७ जागांवर आरक्षण आहे. त्यापैकी १३ जागा अनुसूचित जाती आणि जमातींसाठी आरक्षित आहेत. अनसूचित जमातींसाठी दोन जागा आरक्षित असून, त्यामध्ये प्रभाग क्रमांक एक (धानोरी-विश्रांतवाडी) आणि प्रभाग क्रमांक १४मध्ये (पाषाण-बावधन बुद्रूक) हे आरक्षण असणार आहे. प्रभाग क्रमांक एक (धानोरी-विश्रांतवाडी) या प्रभागात अनुसूचित जाती आणि जमातींसाठी दोन आरक्षणे आहेत. पुणे महापालिकेच्या निवडणुकीत 'ओबीसीं'साठी ४७ जागा राखीव ठेवल्या जाणार होत्या. या ४७ जागांपैकी २४ जागा 'ओबीसी' महिलांसाठी आरक्षित होत्या. हे आरक्षण रद्द झाल्याने या जागा सर्व वर्गांसाठी खुल्या झाल्या आहेत. आगामी महापालिकेत 'ओबीसीं'ना या ४७ जागांवर फटका बसणार आहे. त्यामुळे 'ओबीसीं'साठीच्या जागांवर त्यांना प्रतिनिधित्व देण्याची जबाबदारी सर्वच राजकीय पक्षांवर आली आहे. महाविकास आघाडी, तसेच भारतीय जनता पक्षाने ओबीसांनी पुरेसे प्रतिनिधीत्व देण्याची घोषणा केली असली तरी प्रत्येक प्रभागात 'ओबीसी'विरोधात 'ओबीसी'च उमेदवार असेलच असे नाही. त्यामुळे ओबीसींना पुरेसे प्रतिनिधीत्व देण्याची राजकीय पक्षांची घोषणा कितपत यशस्वी होईल याबाबत शंका उपस्थित होते आहे.

पुणे महापालिका असे आहे आरक्षण?
एकूण जागा : १७३
महिला आरक्षण (५० टक्के) : ८७
अनुसूचित जाती : २३
अनुसूचित जमाती : २

अ गट	ब गट	क गट
सर्वसाधारण (महीला) 34	सर्वसाधारण (महीला) 40	सर्वसाधारण 57
अनुसूचित जाती (महिला) 12	अनुसूचित जमाती महिला 1
अनुसूचित जमाती 1	सर्वसाधारण 17
अनुसूचित जाती 11
एकूण-  58	एकूण-  58	एकूण-  57
एकूण जागा- 173

असे आहे आरक्षण?
प्रभाग क्र. 1 धानोरी-विश्रांतवाडी
अ-अनु. जाती 
ब-अनु. जमाती महिला
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 2 टिंगरेनगर-संजय पार्क
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 3 लोहगाव- विमाननगर
अ -अनु. जाती महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 4 खराडी-वाघोली
अ -अनु. जाती महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 5 खराडी-वडगाव शेरी
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 6 वडगाव शेरी-रामवाडी
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 7  कल्याणी नगर -नागपूर चाळ
अ -अनु. जाती 
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 8 कळस-फुलेनगर
अ -अनु. जाती 
ब -सर्वसाधारण
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 9 येरवडा
अ -अनु. जाती महिला
ब -सर्वसाधारण
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 10  शिवाजीनगर गावठाण-संगमवाडी
अ -अनु. जाती महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 11  बोपोडी-सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठ
अ -अनु. जाती 
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 12 औंध-बालेवाडी
अ -अनु. जाती 
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 13 बाणेर-सुस-म्हाळुंगे
अ- सर्वसाधारण महिला
ब- सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 14  पाषाण-बावधन बु
अ -सर्वसाधारण 
ब -अनु. जमाती
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 15 गोखलेनगर- वडारवाडी
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 16  फर्गसन कॉलेज-एरंडवणे
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 17 शनिवार पेठ-नवी पेठ
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 18  शनिवारवाडा-कसबा पेठ
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 19  छ. शिवाजी म. स्टेडियम-रास्ता पेठ
अ -अनु. जाती 
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 20 पुणे स्टेशन-मा. रमाबाई आंबेडकर रोड
अ- अनु. जाती महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 21 कोरेगाव पार्क-मुंढवा
अ -अनु. जाती महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 22 मांजरी बु.-शेवाळेवाडी
अ -अनु. जाती 
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 23 साडेसतरा नळी-आकाशवाणी
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 24 मगरपट्टा-साधना विद्यालय
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 25 हडपसर गावठाण-सातववाडी
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 26 वानवडी गावठाण-वैदूवाडी
अ -अनु. जाती महिला
ब -सर्वसाधारण
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 27 कासेवाडी-लोहियानगर
अ -अनु. जाती 
ब -सर्वसाधारण महिला
क -सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 28  महात्मा फुले स्मारक-भवानी पेठ
अ -सर्वसाधारण महिला
ब -सर्वसाधारण 
क -सर्वसाधारण 

प्रभाग क्र. 29 घोरपडे उद्यान-महात्मा फुले मंडई
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 30 जय भवानी नगर-केळेवाडी
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 31 कोथरूड गावठाण-शिवतीर्थनगर
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण 
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 32 भुसारी कॉलनी-बावधन खु.
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 33 आयडियल कॉलनी- महात्मा सोसायटी
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण 
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 34 वारजे-कोंढवे धावडे
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण 
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 35 रामनगर-उत्तमनगर
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 36 कर्वेनगर
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 37 जनता वसाहत-दत्तवाडी
अ - अनु. जाती 
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 38 शिवदर्शन-पद्मावती
अ - अनु. जाती 
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 39 मार्केटयार्ड-महर्षीनगर
अ - अनु. जाती महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 40  बिबवेवाडी-गंगाधम
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 41 कोंढवा खु.-मिठानगर
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 42 रामटेकडी-सय्यदनगर
अ - अनु. जाती महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 43 वानवडी-कौसरबाग
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 44 काळे बोराटेनगर-ससाणेनगर
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 45 फुरसुंगी
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 46 मोहमंदवाडी-उरुळी देवाची
अ - अनु. जाती महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 47 कोंढवा बु.-येवलेवाडी
अ - अनु. जाती महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 48 अप्पर सुपर इंदिरानगर
अ - अनु. जाती महिला
ब - सर्वसाधारण 
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 49 बालाजी नगर-शंकर महाराजमठ
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 50  सहकारनगर-तळजाई
अ - अनु. जाती
ब - सर्वसाधारण 
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 51 वडगाव बु.- माणिकबाग
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण 
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 52 नांदेड सिटी-सनसिटी
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण 
प्रभाग क्र. 53 खडकवासला-नर्हे
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 54 धायरी-आंबेगाव
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 55 धनकवडी-आंबेगाव पठार
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 56 चैतन्यनगर-भारती विद्यापीठ
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 57 सुखसागरनगर-राजीव गांधीनगर
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण महिला
क - सर्वसाधारण
प्रभाग क्र. 58 कात्रज-गोकुळनगर
अ - सर्वसाधारण महिला
ब - सर्वसाधारण
क - सर्वसाधारण 

Mr. Chandrakant Bhujbal

POLITICAL RESEARCH & ANALYSIS BUREAU (PRAB) PUNE
पॉलिटीकल रिसर्च अ‍ॅण्ड अ‍ॅनालिसेस ब्युरो (प्राब)

समर्पित आयोगाच्या भेटीकडे नागरीकांचा अत्यल्प प्रतिसाद

मध्यप्रदेशच्या धर्तीवर सर्वेक्षण करा- 'प्राब' ची मागणी

(ओबीसींच्या राजकीय आरक्षणासाठी नियुक्त समर्पित आयोगाने पुणे विभागातील नागरिकांची मते जाणून घेतली. यावेळी पॉलिटीकल रिसर्च अ‍ॅण्ड अ‍ॅनालिसेस ब्युरो (प्राब) या संस्थेतर्फे संचालक चंद्रकांत भुजबळ यांनी निवेदन व पुस्तक दिले, सदर निवेदन स्वीकारताना समर्पित आयोगाचे सदस्य मा.श्री. एच. बी. पटेल (सेवानिवृत्त प्रधान सचिव, न्याय व विधी विभाग) सदस्य मा.श्री. नरेश गीते (सेवानिवृत्त आयएएस अधिकारी), यावेळी मा.श्री. रवि चौधरी, मा.श्री.पंढरीनाथ बनकर उपस्थित होते.)

मार्गदर्शनासाठी मध्यप्रदेशच्या आयोगाचा अहवाल अभ्यासावा...

पुणे- समर्पित आयोगाच्या भेटीकडे नागरीकांचा अत्यल्प प्रतिसाद मिळाला असून प्रमुख राजकीय पक्षांच्या प्रतिनिधींनी पाठ फिरवली आहे. दरम्यान राज्यातील ओबीसींचे स्थगित झालेले स्थानिक स्वराज्य संस्थांचे राजकीय आरक्षण पुन्हा पूर्ववत होण्यासाठी ट्रिपल टेस्ट साठी नियुक्त केलेले समर्पित आयोगाने मध्यप्रदेशच्या धर्तीवर अहवालाचे काम करावे यासाठी मा. सर्वोच्च न्यायालयात दाखल केलेला अहवाल प्रत मार्गदर्शनासाठी समर्पित आयोगाने अभ्यासावी असे आवाहन केले. मध्यप्रदेशच्या धर्तीवर समर्पित आयोगाने कार्यपद्धती अवलंबावी असे देखील आवाहन पॉलिटीकल रिसर्च अ‍ॅण्ड अ‍ॅनालिसेस ब्युरो (प्राब) या संस्थेतर्फे करण्यात आलेले आहे. समर्पित आयोगाचे नकारार्थी पद्धतीचे काम सुरु असल्याने ओबीसी संघटनांनी आवाज उठवला त्यानंतर नागरिकांची मते जाणून घेण्यासाठी आयोग 2 महिन्यानंतर राज्यभरात धावता दौरा करीत आहे. ओबीसी मंत्री विजय वड्डेटीवार परदेशात तर समर्पित आयोगाची धावती सहल अशाप्रकारे राज्यातील ओबीसी संघटनांनी टीका देखील केली होती. समर्पित आयोगाकडून राज्यव्यापी 4 दिवसांचा 'मेरेथॉन' दौरा असून अवघ्या 12 तासांच्या वेळेत राज्यातील नागरिकांची मते जाणून घेणार आहे. ओबीसींच्या राजकीय आरक्षणासाठी नियुक्त समर्पित आयोगाने महाराष्ट्रातील विभागानुसार नागरिकांची मते जाणून घेण्यासाठी आजपासून पुण्यातून प्रारंभ केला. पुणे विभागीय आयुक्त कार्यालयात सकाळी 9.30 ते 11.30 ही वेळ निश्चित करण्यात आलेली होती. भेटीपूर्वी नोंदणी करण्याचे आवाहन देखील केले होते मात्र पुणे विभागातील 5 जिल्ह्यांमधून निवडक राजकीय पक्ष व ओबीसी संघटनांनी उपस्थिती दर्शवून निवेदनाद्वारे प्रत्यक्ष भेटीत मते मांडली. समर्पित आयोगाच्या भेटीकडे नागरीकांचा अत्यल्प प्रतिसाद मिळाल्याचे दिसून आले. प्रमुख राजकीय पक्षांनी तसेच काही ओबीसी संघटनांकडून समर्पित आयोगाच्या भेटीकडे दुर्लक्ष केले आहे. सोलापूर, सातारा, कोल्हापूर, सांगली आणि पुणे जिल्ह्यातील नागरिकांसाठी 2 तासांचा वेळ समर्पित आयोगाकडून देण्यात आलेला होता. भेटी पूर्व नोंदणी केवळ 100 ते 125 नागरिकांनी प्रतिसाद दिला तर 5 जिल्ह्यांमधील 3 जिल्ह्यातून एकही निवेदन अथवा नागरिक उपस्थित नव्हते. यावरून समर्पित आयोगाच्या धावत्या दौऱ्यातून काही निष्पन्न होईल अशी साशंका ओबीसी संघटनांचे प्रतिनिधी व्यक्त करीत होते. रासप व कॉंग्रेस वगळता अन्य राजकीय पक्ष प्रतिनिधी समर्पित आयोगाकडे मत मांडण्यासाठी आले नाहीत त्यांनी पाठ फिरवली आहे. अन्य विभागांच्या दौऱ्यात देखील कसा प्रतिसाद मिळतो हे देखील पाहणे औत्सुक्याचे ठरणार आहे. पुणे येथील विभागीय कार्यालयात समर्पित आयोगाच्या सहा सदस्यांची स्वतंत्रपणे तीन पथके तयार करून नागरिकांची मते जाणून घेतली यामध्ये ओबीसी संघटनांच्या प्रतिनिधींचा समावेश होता.

समर्पित आयोगाकडून भेटीचे वेळापत्रक

विभाग	दिनांक	भेटीची वेळ	कालावधी
पुणे	21 मे 2022	सकाळी 9.30 ते 11.30	2 तास
औरंगाबाद	22 मे 2022	सकाळी 9.30 ते 11.30	4 तास
नाशिक		सायं. 5.30 ते 7.30
कोकण भवन	25 मे 2022	दुपारी 2.30 ते 4.30	2 तास
अमरावती	28 मे 2022	सकाळी 9.30 ते 11.30	4 तास
नागपूर		सायं. 4.30 ते 6.30
भेटीचे ठिकाण- विभागीय आयुक्त कार्यालय-   भेटीसाठी दिनांकपूर्व नोंदणी आवश्यक

     ओबीसी राजकीय आरक्षणासाठी नियुक्त केलेल्या समर्पित आयोगाने महाराष्ट्रातील नागरिकांची मते जाणून घेण्यासाठी राज्यातील विभाग निहाय 6 विभागीय कार्यालयात प्रत्येकी 2 तासांचा वेळ दिलेला असून त्या दिनांकास तमाम ओबीसी, भटके-विमुक्त जातीच्या बांधवानी आपापल्या संस्था, संघटना, वैयक्तीकरीत्या राजकीय आरक्षण मिळण्याकामी निवेदने, म्हणणे मांडावे असे आवाहन ओबीसी वेल्फेअर फौंडेशन संस्थेने केलेले आहे. ओबीसी वेल्फेअर फौंडेशन तर्फे श्री. मृणाल ढोलेपाटील व अॅॅड  मंगेश ससाणे यांनी निवेदन दिले.

      राज्यातील ग्रामीण आणि शहरी भागातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील नागरिकांच्या मागास प्रवर्गातील आरक्षणासाठी जनतेची मते जाणून घेण्यासाठी आणि या क्षेत्रात काम करणा-या विविध सामाजिक संघटना यांची निवेदने स्वीकारण्यासाठी या समर्पित आयोगाने विभागावर कार्यक्रम जाहीर केला आहे. या समर्पित आयोगाच्या भेटीच्या वेळी आपली मते नागरिकांना वेळेत मांडता यावीत आणि निवेदन देता यावेत यासाठी संबंधित विभागीय आयुक्त कार्यालयात आपल्या नावाची नोंदणी भेटीच्या दिनांकापूर्वी करावी असे आयोगातर्फे प्रसिद्धी पत्रकाद्वारे कळविण्यात आले आहे. यासाठी पुणे विभागीय आयुक्त कार्यालयात २१ मे रोजी सकाळी ९.३० ते ११.३० या वेळेत, औरंगाबाद विभागीय कार्यालयात २२ मे रोजी ९.३० ते ११.३० या वेळेत, नाशिक विभागीय कार्यालयात २२ मे रोजी ५.३० ते ७.३० या वेळेत, कोकण भवन विभागीय आयुक्त कार्यालयात २५ मे रोजी २.३० ते ४.३० या वेळेत, अमरावती विभागीय कार्यालयात २८ मे रोजी ९.३० ते ११.३० या वेळेत, नागपूर विभागीय आयुक्त कार्यालयात २८ मे रोजी ४.३० ते ६.३० या वेळेत नागरिकांना आपली मते आयोगापुढे मांडता येतील.

----------------------------

Mr. Chandrakant Bhujbal

POLITICAL RESEARCH & ANALYSIS BUREAU (PRAB) PUNE
पॉलिटीकल रिसर्च अ‍ॅण्ड अ‍ॅनालिसेस ब्युरो (प्राब)

ओबीसी संघटनांच्या आक्षेपांनंतर समर्पित आयोगाकडून दिखावा! राज्यव्यापी 4 दिवसांचा 'मेरॉथॉन' दौरा

अवघ्या 12 तासांच्या वेळेत राज्यातील नागरिकांची मते जाणून घेणार!
नागरिकांना निवेदने, मते व्यक्त करण्यासाठी भेटीपूर्वी नोंदणीची अजब अट

पुणे- राज्यातील नागरिकांचा मागास प्रवर्ग अर्थात ओबीसी, भटके-विमुक्त जातीचे नागरिक सामाजिकदृष्ट्या व राजकीयदृष्ट्या मागासलेला नाही अशा नकारार्थी मानसिकतेतून कार्य करणारा समर्पित आयोग ओबीसी संघटनांच्या आक्षेपांनंतर खडबडून जागे झाला आहे. नागरिकांचा मागास प्रवर्ग अर्थात ओबीसी, भटके-विमुक्त जातीच्या नागरिकांना राजकीय आरक्षण मिळून देण्यासाठी नियुक्त केलेला समर्पित आयोग गेली 2 महीने सुस्त कारभार करीत होता. समर्पित आयोगाच्या नकारार्थी कार्यपद्धतीवर ओबीसीं समाजात संतापाची लाट उसळलेली आहे. ओबीसी संघटनांच्या आक्षेपांनंतर राज्यातील नागरिकांची मते जाणून घेण्यासाठी समर्पित आयोग धावता दौरा करणार आहे. कारण समर्पित आयोगाच्या कामाची पद्धतच अतिशय वेगवान आहे. 11 कोटी जनतेची मते केवळ 12 तासांत जाणून घेण्याचा विक्रम समर्पित आयोग करणार आहे. 4 दिवसांमध्ये 6 विभागांमध्ये प्रत्येकी 2 तासांच्या प्रमाणे मेरॉथॉन बैठका घेणार आहेत. फक्त महाराष्ट्रातील नागरिकांचा मागास प्रवर्ग अर्थात ओबीसी, भटके-विमुक्त जातीच्या नागरिकांनी या आयोगाला निवेदन अथवा मते मांडावयाची झाल्यास त्यांना विभागीय आयुक्त कार्यालयात भेटीच्या दिनांकापूर्वी आपल्या नावाची नोंदणी करावी लागणार आहे. कारण ओबीसी, भटके-विमुक्त जातीच्या नागरिक खूप प्रगल्भ आणि आधुनिक विचाराचे साधन सामुग्रीने दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञानाने अवगत असल्याचे ठाम मत या समर्पित आयोगाचे असल्याने अशाप्रकारे धावता दौरा करून मते जाणून घेणार आहे तसेच नागरिकांना या दौऱ्याची माहिती आपोआपच पोहोचणार आहे अशा देखील भ्रमात असल्याची उपरोधात्मक टिपणी ओबीसी वेल्फेअर फौंडेशन संस्थेने केलेली आहे.

समर्पित आयोगाकडून भेटीचे वेळापत्रक

विभाग	दिनांक	भेटीची वेळ	कालावधी
पुणे	21 मे 2022	सकाळी 9.30 ते 11.30	2 तास
औरंगाबाद	22 मे 2022	सकाळी 9.30 ते 11.30	4 तास
नाशिक		सायं. 5.30 ते 7.30
कोकण भवन	25 मे 2022	दुपारी 2.30 ते 4.30	2 तास
अमरावती	28 मे 2022	सकाळी 9.30 ते 11.30	4 तास
नागपूर		सायं. 4.30 ते 6.30
भेटीचे ठिकाण- विभागीय आयुक्त कार्यालय-   भेटीसाठी दिनांकपूर्व नोंदणी आवश्यक

     ओबीसी राजकीय आरक्षणासाठी नियुक्त केलेल्या समर्पित आयोगाने महाराष्ट्रातील नागरिकांची मते जाणून घेण्यासाठी राज्यातील विभाग निहाय 6 विभागीय कार्यालयात प्रत्येकी 2 तासांचा वेळ दिलेला असून त्या दिनांकास तमाम ओबीसी, भटके-विमुक्त जातीच्या बांधवानी आपापल्या संस्था, संघटना, वैयक्तीकरीत्या राजकीय आरक्षण मिळण्याकामी निवेदने, म्हणणे मांडावे असे आवाहन ओबीसी वेल्फेअर फौंडेशन संस्थेने केलेले आहे.
       राज्यातील मागास प्रवर्गास आरक्षण देण्यासंदर्भात नागरिकांची मते जाणून घेण्यासाठी समर्पित आयोगाने कार्यक्रम जाहीर केलेला आहे. नागरिकांना वेळेत निवेदन देता यावेत यासाठी संबधित विभागीय आयुक्त कार्यालयात नावाची नोंदणी भरतीच्या दिनांकापुर्वी करावी असे आवाहन आयोगातर्फे करण्यात आलेले आहे. राज्यातील जिल्हा परिषद, पंचायत समिती, ग्रामपंचायती आणि नगरपंचायत, नगरपरिषद, महापालिका या स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये ओबीसी, व्हीजे एनटीयांना राजकीय आरक्षण देण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या निर्देशानुसार महाराष्ट्र सरकारने दि. 19 मार्च 2022 रोजी अधिसूचना काढून समर्पित आयोग गठीत केलेला आहे. या आयोगाने नागरिकांची मते जाणून घेण्यासाठी वेळापत्रक जाहीर करून आवाहन प्रसिद्धीपत्रकाद्वारे केलेले आहे.

        समर्पित आयोगाची स्थापना होऊन 2 महीने होत आहेत. आयोगाला पहिल्या बैठकीपासून पुढील 3 महीने असा कालावधी शासनाने निर्धारित केलेला आहे. राज्य मागासवर्ग आयोगाचा फेटाळलेल्या अहवालातील शैक्षणिक विभागातील दुय्यम सांख्यिकी माहितीचा (डेटा) नव्याने संकलन करून पुन्हा त्याचाच वापर करण्याचा समर्पित आयोगाकडून प्रताप सुरु असून ओबीसींच्या राजकीय आरक्षणाची समर्पित आयोगाकडून आहुती देण्याचा प्रयत्न होत असल्याने समर्पित आयोगाच्या नकारार्थी कार्यपद्धतीवर ओबीसीं समाजात प्रचंड संतापाची लाट उसळलेली आहे. ओबीसींच्या लोकसंख्येचे प्रमाण दुय्यम माहितीच्या आधारे चुकीचे प्रमाण निश्चिती करू नये अशी माफक मागणी ओबीसींच्या संघटनांची आहे.

          राज्यातील ग्रामीण आणि शहरी भागातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील नागरिकांच्या मागास प्रवर्गातील आरक्षणासाठी जनतेची मते जाणून घेण्यासाठी आणि या क्षेत्रात काम करणा-या विविध सामाजिक संघटना यांची निवेदने स्वीकारण्यासाठी या समर्पित आयोगाने विभागावर कार्यक्रम जाहीर केला आहे. या समर्पित आयोगाच्या भेटीच्या वेळी आपली मते नागरिकांना वेळेत मांडता यावीत आणि निवेदन देता यावेत यासाठी संबंधित विभागीय आयुक्त कार्यालयात आपल्या नावाची नोंदणी भेटीच्या दिनांकापूर्वी करावी असे आयोगातर्फे प्रसिद्धी पत्रकाद्वारे कळविण्यात आले आहे. यासाठी पुणे विभागीय आयुक्त कार्यालयात २१ मे रोजी सकाळी ९.३० ते ११.३० या वेळेत, औरंगाबाद विभागीय कार्यालयात २२ मे रोजी ९.३० ते ११.३० या वेळेत, नाशिक विभागीय कार्यालयात २२ मे रोजी ५.३० ते ७.३० या वेळेत, कोकण भवन विभागीय आयुक्त कार्यालयात २५ मे रोजी २.३० ते ४.३० या वेळेत, अमरावती विभागीय कार्यालयात २८ मे रोजी ९.३० ते ११.३० या वेळेत, नागपूर विभागीय आयुक्त कार्यालयात २८ मे रोजी ४.३० ते ६.३० या वेळेत नागरिकांना आपली मते आयोगापुढे मांडता येतील.

----------------------------

Mr. Chandrakant Bhujbal

POLITICAL RESEARCH & ANALYSIS BUREAU (PRAB) PUNE
पॉलिटीकल रिसर्च अ‍ॅण्ड अ‍ॅनालिसेस ब्युरो (प्राब)

राज्यसभेच्या 57 जागांसाठी निवडणूक जाहीर, 10 जूनला मतदान; महाराष्ट्रातील 6 जागांचा समावेश

गोयल, राऊत, पटेल यांना पुन्हा संधी मिळणार! भाजपकडून मेघा कुलकर्णी यांच्या नावाचा विचार
अपक्ष म्हणून छत्रपती संभाजीराजे यांचा 6 व्या जागेवर दावा

पुणे- १५ राज्यांमधील राज्यसभेच्या ५७ जागा भरण्याकरिता १० जूनला निवडणूक घेतली जाणार असून निवडणूक आयोगाने नुकताच निवडणूक कार्यक्रम जाहीर केलेला आहे. महाराष्ट्रातील 6 जागांचा समावेश आहे यामधील रिक्त होणाऱ्या जागेसाठी पुन्हा 3 खासदारांना संधी मिळेल अशी शक्यता वर्तवली जात आहे त्यामध्ये भाजपचे पियुष गोयल, शिवसेनेचे संजय राऊत, राष्ट्रावादीचे प्रफुल्ल पटेल यांच्या नावांचा समावेश आहे. उर्वरीत कॉंग्रेसचे पी. चिदंबरम तर भाजपकडून विकास महात्मे, विनय सहस्रबुद्धे यांना पक्ष पुन्हा संधी देणार नसल्याचे सांगितले जाते. भाजपकडून पियुष गोयल व मेघा कुलकर्णी यांना उमेदवारी देण्याची शक्यता आहे. कोथरूडच्या माजी आमदार आणि भारतीय जनता पक्षाच्या महिला मोर्चाच्या राष्ट्रीय उपाध्यक्ष मेधा कुलकर्णी यांना राज्यसभा सदस्य करिता उमेदवारी देण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. महाराष्ट्रातून महिला मोर्चाच्या कार्यकारिणीवर निवड झालेल्या त्या एकमेव पदाधिकारी आहेत. तसेच माजी मंत्री व राष्ट्रीय महासचिव विनोद तावडे देखील उमेदवारीसाठी प्रयत्नशील आहेत. कॉंग्रेसतर्फे कोणाला उमेदवारी मिळणार हे नाव गुलदस्त्यातच आहे. राज्यातील विधानसभा, विधानपरिषद सदस्यांच्या संख्याबळानुसार प्रथम क्रमांकाची मतांचा कोटा प्रमाणे भाजप 2 आणि महाविकास आघाडी 3 जागांवर बहुमत प्राप्त करू शकते. 6 व्या जागेसाठी बहुमताअभावी भाजप व महाविकास आघाडीचा उमेदवार निवडून येण्यास अडचण येणार असल्याचे ओळखून सदरील जागा अपक्ष म्हणून लढविण्याचा मानस माजी खासदार छत्रपती संभाजीराजे यांनी केला आहे. संभाजीराजे छत्रपती यांनी 'स्वराज्य' संघटनेची स्थापना केल्याची घोषणा करून महाराष्ट्रात स्वतंत्रपणे राजकीय अस्तित्व निर्माण करण्याचा मनोदय व्यक्त केला आहे. त्यादृष्टीनेच त्यांची वाटचाल सुरु आहे. कोणत्याही राजकीय पक्षात जाणार नसल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. राज्यसभेची आगामी निवडणूक ही स्वबळावर लढवेन असे देखील स्पष्ट केले आहे. छत्रपती संभाजीराजे यांनी सांगितले कि, यापूर्वीच्या संख्याबळानुसार तीन जागा भाजप, एक जागा राष्ट्रवादी, एक जागा शिवसेना आणि एका जागेवर काँग्रेसचा उमेदवार निवडून जात होता. मात्र, विधानसभा निवडणुकीनंतर या संख्याबळात बदल झाला आहे. आता भाजपच्या वाट्याला दोन आणि शिवसेना, राष्ट्रवादी आणि काँग्रेसच्या वाट्याला प्रत्येकी १ जागा जाईल. त्यामुळे सहावी जागा रिकामी राहणार आहे. या जागेवर निवडून येण्यासाठी ४२ मतांच्या संख्याबळाची गरज आहे. सध्या महाविकासआघाडीकडे २७ आणि भाजपकडे २२ मते आहेत. त्यामुळे मी या सहाव्या जागेवर माझा दावा सांगतो, असे संभाजीराजे छत्रपती यांनी सांगितले. मी कोणत्याही पक्षात जाणार नाही, मी राज्यसभेची निवडणूक अपक्ष म्हणून लढवणार आहे, जे २९ अपक्ष आमदार आणि लहान पक्ष आहेत, तुम्ही मोठं मन दाखवा आणि मला समर्थन द्या, मी तुम्हाला भेटायला येणार आहे, सर्व पक्षीयांनी पाठिंबा देत मला राज्यसभेवर पाठवावे, मी आजपासून कुठल्याही पक्षाचा सदस्य नाही, असेही संभाजीराजे यांनी स्पष्ट केले आहे. कोल्हापूरच्या छत्रपती घराण्याचा राजकीय प्रवास महाविकास आघाडीच्या दिशेने मार्गक्रमण करताना दिसत आहे. संभाजीराजे छत्रपती यांना राष्ट्रवादीकडून लोकसभेची निवडणूक लढताना पराभव पत्करावा लागला होता. सहा वर्षांपूर्वी त्यांना राष्ट्रपती कोटय़ातून राज्यसभा सदस्यत्व देण्यात पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, तत्कालीन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचा सहभाग महत्त्वाचा होता. भाजपचे मराठा संघटन भक्कम करता येईल असा यामागे उद्देश होता. तथापि संभाजीराजे यांनी निवड झाल्यानंतर थेट भाजपची प्रचारकाची उघड भूमिका घेतली नाही. भाजपशी संबंध पहिल्या सारखे नाहीत तरी त्यांना भाजप पाठींबा देईल अशी आशा वाटते. भाजपच्या भूमिकेवर त्यांची राज्यसभा निवडणूक अवलंबून असेल. दरम्यान राज्यातील सहा जागांसाठी राज्यसभेची निवडणूक जाहीर झाली आहे. त्यासाठी 31 मे पर्यंत अर्ज भरण्याची मुदत आहे. तर 10 जून रोजी मतदानाची प्रक्रिया पार पडणार आहे. सध्या महाविकास आघाडीकडे 169 आमदार आहेत.  शिवसेना 55, राष्ट्रवादी 54, काँग्रेस 44, इतर पक्ष 8 आणि अपक्ष 8 असे महाविकास आघाडीकडे संख्याबळ आहे. तर भाजपकडे 113 आमदारांचे संख्याबळ आहे. भाजपचे 106 आमदार, रासप 1, जनसुराज्य 1 आणि अपक्ष 5 आमदार अशा एकूण 113 आमदार भाजपकडे आहेत.  राज्यसभेच्या एका जागेसाठी 42 मतांची गरज असते. महाविकास आघाडीकडे 169 आमदार आणि भाजपकडे 113 आमदार आहेत. संख्याबळानुसार शिवसेना, काँग्रेस आणि राष्ट्रवादीचा एक उमेदवार सहज राज्यसभेवर निवडून जाऊ शकतो. तर भाजपचे दोन उमेदवार राज्यसभेवर जाऊ शकतात. देशभरातील 57 राज्यसभेच्या जागासाठी निवडणूक होणार असल्याची घोषणा भारतीय निवडणूक आयोगाने केली आहे. त्यात हरियाणा, महाराष्ट्र, कर्नाटक, तामिळनाडू आणि उत्तर प्रदेश या राज्यांचा समावेश आहे. राज्यातील राजसभा सदस्य पियुष गोयल, पी. चिदंबरम, प्रफुल्ल पटेल, विकास महात्मे, संजय राऊत, विनय सहस्रबुद्धे यांचा कार्यकाळ संपत आला आहे. 15 राज्यांतील 57 सदस्य हे जून ते ऑगस्ट दरम्यान निवृत्त होत असल्याने ही निवडणूक आवश्यक होती. पियुष गोयल, पी. चिदंबरम, प्रफुल्ल पटेल, विकास महात्मे, संजय राऊत, विनय सहस्रबुद्धे यांचा राज्यसभेचा कार्यकाळ संपत आला आहे. जून ते ऑगस्ट या कालावधीत वेगवेगळय़ा तारखांना निवृत्त होणाऱ्या सदस्यांमुळे रिक्त होणार असलेल्या १५ राज्यांमधील राज्यसभेच्या ५७ जागा भरण्याकरिता १० जूनला निवडणूक घेतली जाईल, असे निवडणूक आयोगाने गुरुवारी सांगितले.  निवृत्त होणाऱ्यांमध्ये प्रामुख्याने केंद्रीय मंत्री मुख्तार अब्बास नक्वी, काँग्रेसचे नेते अंबिका सोनी, जयराम रमेश व कपिल सिबल आणि बसपचे सतीशचंद्र मिश्रा यांचा समावेश आहे. सदस्य २१ जून ते १ ऑगस्टदरम्यान निवृत्त होणार आहेत. उत्तर प्रदेशातील ११ जागा रिक्त होणार असून, तमिळनाडू व महाराष्ट्रातील प्रत्येकी सहा, बिहारमधील पाच, तर आंध्र प्रदेश, राजस्थान व कर्नाटकमधील प्रत्येकी ४ सदस्य निवृत्त होणार आहेत. याशिवाय मध्य प्रदेश व ओडिशातील प्रत्येकी तीन, तेलंगण, छत्तीसगड, पंजाब, झारखंड व हरियाणातील प्रत्येकी दोन आणि उत्तराखंडमधील एका सदस्याचा निवृत्त होणार असलेल्यांमध्ये समावेश आहे.  या निवडणुकीची अधिसूचना २४ मे रोजी जारी केली जाणार असून, मतदान १० जूनला घेतले जाईल. प्रचलित पद्धतीनुसार, मतदान संपल्यानंतर एका तासाने मतमोजणी सुरू केली जाईल. निवडणूक आयोगाने मुख्य सचिवांना निवडणूक आयोजित करताना कोरोना नियमांचे पालन केले जाईल याची खात्री करण्यासाठी राज्यातील एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याची नियुक्ती करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

निवडणूक आयोगाने गुरुवारी, 12 मे रोजी राज्यसभा निवडणुकीचे वेळापत्रक जाहीर केले

24 मे: अधिसूचना जारी केली जाईल
31 मे : उमेदवारी अर्ज भरण्याची शेवटची तारीख
1 जून : अर्जाची छाननी
3 जून : उमेदवारी अर्ज मागे घेण्याची शेवटची तारीख
10 जून : निवडणूक होणार

----------------------------

Mr. Chandrakant Bhujbal

POLITICAL RESEARCH & ANALYSIS BUREAU (PRAB) PUNE
पॉलिटीकल रिसर्च अ‍ॅण्ड अ‍ॅनालिसेस ब्युरो (प्राब)